Diễn biến mới nhất của ngành ngân hàng Việt Nam: VietinBank bứt phá thu hẹp khoảng cách lợi nhuận với Vietcombank trong Quý I

Trong bối cảnh kinh tế vĩ mô và tình hình quốc tế vẫn đang có những diễn biến phức tạp, ba ngân hàng thương mại cổ phần nhà nước hàng đầu Việt Nam là Vietcombank, VietinBank và BIDV đã công bố kết quả kinh doanh quý I đầy ấn tượng, đồng thời phản ánh những thách thức chung của thị trường. Điểm nhấn đáng chú ý trong bức tranh tài chính này là sự bứt phá mạnh mẽ của VietinBank, giúp ngân hàng này thu hẹp đáng kể khoảng cách về lợi nhuận với Vietcombank, trong khi các ngân hàng cũng đối mặt với áp lực gia tăng nợ xấu và nguồn vốn.

Diễn biến chính

Kết quả kinh doanh quý I/2026 cho thấy bức tranh đa chiều trong hoạt động của ba “ông lớn” ngân hàng quốc doanh. Vietcombank tiếp tục khẳng định vị thế dẫn đầu về lợi nhuận, song tốc độ tăng trưởng lại có phần chậm lại, trong khi VietinBank lại ghi nhận mức tăng trưởng vượt trội. BIDV duy trì đà tăng trưởng, nhưng vẫn là đơn vị có lợi nhuận thấp nhất trong nhóm.

Vietcombank duy trì vị trí quán quân nhưng tăng trưởng chậm lại

Vietcombank giữ vững vị thế là ngân hàng có lợi nhuận trước thuế cao nhất hệ thống, đạt hơn 11.800 tỷ đồng trong quý I. Mặc dù là con số ấn tượng, mức tăng trưởng của ngân hàng này chỉ đạt khoảng 9% so với cùng kỳ năm trước. Nguyên nhân chính được xác định là do chi phí dự phòng rủi ro tăng mạnh. Đây là hệ quả của việc nợ xấu của ngân hàng có xu hướng gia tăng, đặc biệt là nợ nhóm 4 (nợ nghi ngờ) đã tăng gấp 7 lần so với đầu năm tính đến hết quý I. Với quy định phải trích lập dự phòng cụ thể lên đến 50% giá trị nợ nhóm 4, Vietcombank đã thể hiện quan điểm thận trọng trong quản trị rủi ro bằng cách duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu ở mức rất cao, trên 250%, là mức cao nhất toàn hệ thống. Điều này cho thấy sự chủ động của Vietcombank trong việc ứng phó với các biến động của thị trường, đảm bảo sự an toàn và bền vững cho hoạt động của mình.

VietinBank bứt phá với tăng trưởng lợi nhuận mạnh mẽ

VietinBank là điểm sáng nổi bật trong nhóm quốc doanh với lợi nhuận trước thuế đạt 11.100 tỷ đồng, tăng hơn 60% so với cùng kỳ năm trước. Đây không chỉ là mức tăng mạnh nhất trong ba ngân hàng quốc doanh mà còn thể hiện chiến lược tái cơ cấu danh mục hiệu quả của nhà băng này. VietinBank cho biết, quy mô tín dụng bình quân trong quý I đã tăng hơn 14% so với cùng kỳ, đồng thời ngân hàng đã chủ động tái cơ cấu danh mục cho vay, ưu tiên các lĩnh vực sản xuất theo định hướng của Chính phủ. Điều này giúp giảm thiểu sự phụ thuộc vào các ngành tiềm ẩn rủi ro cao như bất động sản. Khoảng 60% dư nợ của VietinBank hiện tập trung vào mảng bán lẻ, một chiến lược giúp đa dạng hóa nguồn thu và phân tán rủi ro hiệu quả. Sự chuyển dịch này đã góp phần đáng kể vào việc cải thiện chất lượng tài sản và tạo đà cho tăng trưởng lợi nhuận bền vững của ngân hàng.

BIDV duy trì đà tăng trưởng nhưng lợi nhuận thấp nhất nhóm

BIDV ghi nhận lợi nhuận trước thuế khoảng 8.500 tỷ đồng, tăng hơn 15% so với cùng kỳ. Dù vẫn duy trì được đà tăng trưởng ổn định, BIDV vẫn là đơn vị có lợi nhuận thấp nhất trong nhóm ba “ông lớn” ngân hàng quốc doanh. Một trong những thách thức đáng chú ý của BIDV trong quý I là sự sụt giảm trong huy động vốn. Số dư tiền gửi khách hàng tại BIDV đã giảm 3,7% so với đầu năm, xuống còn khoảng 2,14 triệu tỷ đồng. Trong đó, tiền gửi không kỳ hạn (CASA) giảm mạnh hơn 11%, và tiền gửi có kỳ hạn cũng giảm khoảng 1,7%. Để bù đắp thanh khoản và đảm bảo nguồn vốn cho hoạt động tín dụng, BIDV đã đẩy mạnh phát hành giấy tờ có giá. Thêm vào đó, BIDV là ngân hàng có tỷ lệ nợ xấu cao nhất nhóm, ở mức 1,76%, và cũng là đơn vị ghi nhận mức tăng mạnh nhất về nợ xấu trong quý đầu năm.

Thách thức chung về nợ xấu và huy động vốn

Nhìn chung, cả ba ngân hàng đều đối mặt với xu hướng gia tăng nợ xấu trong ba tháng đầu năm, với sự dịch chuyển sang các nhóm rủi ro cao hơn. Nợ nhóm 4 tại Vietcombank tăng đột biến gấp 7 lần. Nợ nhóm 3 tại BIDV và VietinBank đều tăng ít nhất gấp đôi so với đầu năm. Điều này phản ánh áp lực trả nợ của khách hàng trong bối cảnh kinh tế còn nhiều khó khăn. BIDV có tỷ lệ nợ xấu cao nhất nhóm (1,76%), trong khi VietinBank lại ghi nhận tỷ lệ nợ xấu giảm nhẹ xuống khoảng 1%, nhờ giảm đáng kể dư nợ nhóm 5 (nợ có khả năng mất vốn). Về huy động vốn, tăng trưởng tiền gửi tại các ngân hàng đều thấp hơn đáng kể so với tăng trưởng tín dụng. Số dư tiền gửi tại Vietcombank tăng chưa đến 0,6%, VietinBank khoảng 1,7%, còn BIDV thậm chí giảm. Điều này cho thấy thách thức trong việc cân đối nguồn vốn để hỗ trợ tăng trưởng tín dụng.

Phản ứng từ các bên

Trước những diễn biến của thị trường, lãnh đạo các ngân hàng đã đưa ra những nhận định và chiến lược ứng phó cụ thể, thể hiện sự chủ động trong việc điều hành hoạt động ngân hàng.

Ông Nguyễn Thanh Tùng, Chủ tịch Vietcombank, tại mùa đại hội năm nay, đã nhận định về diễn biến phức tạp của thị trường. Ông cho biết, tình hình kinh tế vĩ mô đến thị trường quốc tế đang có những biến động khó lường, và điều này tác động trực tiếp đến nhiều lĩnh vực, ngành nghề quan trọng, thiết yếu của nền kinh tế – cũng chính là các lĩnh vực mà ngân hàng đang cấp tín dụng. Phát biểu này nhấn mạnh tầm quan trọng của việc theo dõi sát sao cả yếu tố trong nước và quốc tế để đưa ra các quyết sách phù hợp, đặc biệt trong bối cảnh các ngân hàng đang phải đối mặt với áp lực gia tăng nợ xấu.

Phía VietinBank, lãnh đạo ngân hàng đã chủ động tái cơ cấu danh mục tín dụng, tập trung vào các lĩnh vực sản xuất theo định hướng của Chính phủ. Việc giảm sự phụ thuộc vào các ngành rủi ro cao như bất động sản và tăng cường tỷ trọng cho vay bán lẻ (khoảng 60% dư nợ) là minh chứng cho định hướng chiến lược nhằm đa dạng hóa nguồn thu và phân tán rủi ro. Cách tiếp cận này đã giúp VietinBank đạt được mức tăng trưởng lợi nhuận ấn tượng và giảm tỷ lệ nợ xấu trong quý I.

Trong khi đó, để đối phó với tình trạng sụt giảm tiền gửi, BIDV đã phải đẩy mạnh phát hành giấy tờ có giá để bù đắp thanh khoản. Điều này cho thấy các ngân hàng đang phải linh hoạt tìm kiếm các giải pháp nguồn vốn trong bối cảnh cạnh tranh về huy động ngày càng gay gắt. Các ngân hàng cũng nhất quán trong việc duy trì quan điểm trích lập dự phòng thận trọng, nhằm củng cố bộ đệm tài chính trước những rủi ro tiềm ẩn, đặc biệt là khi nợ xấu có xu hướng gia tăng.

Phân tích tác động

Kết quả kinh doanh quý I của ba ngân hàng quốc doanh không chỉ phản ánh hiệu quả hoạt động riêng lẻ mà còn cho thấy bức tranh tổng thể của ngành ngân hàng Việt Nam, đồng thời chịu ảnh hưởng từ bối cảnh kinh tế vĩ mô và tình hình quốc tế. Sự gia tăng nợ xấu trên diện rộng là một tín hiệu đáng quan tâm, cho thấy áp lực trả nợ của khách hàng đang tăng lên. Điều này xuất phát từ những khó khăn chung của nền kinh tế, ảnh hưởng đến khả năng tạo ra dòng tiền và trả nợ của các doanh nghiệp và cá nhân. Các khoản nợ nhóm 3, nhóm 4 tăng lên không chỉ gây áp lực lên lợi nhuận của ngân hàng thông qua việc phải tăng trích lập dự phòng, mà còn tiềm ẩn nguy cơ ảnh hưởng đến chất lượng tài sản nếu tình hình không được kiểm soát tốt.

Việc các ngân hàng duy trì tỷ lệ bao phủ nợ xấu cao, như Vietcombank với hơn 250%, là một dấu hiệu tích cực về khả năng chống chịu rủi ro. Tuy nhiên, việc phải tăng trích lập dự phòng đồng nghĩa với việc một phần lợi nhuận bị giữ lại, ảnh hưởng đến khả năng phân phối lợi nhuận và đầu tư trở lại cho hoạt động kinh doanh. Sự sụt giảm hoặc tăng trưởng chậm của tiền gửi khách hàng so với tốc độ tăng trưởng tín dụng là một thách thức về thanh khoản và nguồn vốn cho các ngân hàng. Để đảm bảo đủ vốn cho vay, các ngân hàng có thể phải tìm kiếm các nguồn vốn thay thế với chi phí cao hơn, như phát hành giấy tờ có giá, điều này có thể ảnh hưởng đến biên lợi nhuận ròng. Phân tích quốc tế cũng cho thấy, khi kinh tế toàn cầu đối mặt với nhiều bất ổn, áp lực lên thị trường tài chính các nước đang phát triển là không nhỏ, và Việt Nam cũng không nằm ngoài xu hướng này.

Mặt khác, chiến lược của VietinBank tập trung vào tái cơ cấu danh mục và đẩy mạnh bán lẻ đã mang lại hiệu quả rõ rệt. Việc giảm phụ thuộc vào các ngành rủi ro và đa dạng hóa nguồn thu giúp ngân hàng này tăng cường khả năng chống chịu trước các biến động thị trường. Đây là một hướng đi chiến lược quan trọng mà các tổ chức tài chính khác cũng có thể tham khảo trong bối cảnh kinh tế hiện nay. Sự cạnh tranh trong ngành ngân hàng dự kiến sẽ tiếp tục gia tăng, không chỉ về mặt huy động vốn mà còn trong việc quản lý chất lượng tài sản và tối ưu hóa hiệu quả hoạt động.

Kết luận: Kết quả kinh doanh quý I của các ngân hàng quốc doanh Việt Nam phản ánh sự linh hoạt và khả năng ứng phó trong một môi trường kinh tế đầy thử thách. Dù đối mặt với áp lực nợ xấu và huy động vốn, các ngân hàng vẫn cho thấy những nỗ lực đáng kể trong việc tái cơ cấu và quản trị rủi ro. Sự tăng trưởng ấn tượng của VietinBank, cùng với quan điểm thận trọng của Vietcombank và BIDV, định hình một bức tranh tài chính đầy biến động nhưng cũng không kém phần nỗ lực vượt khó. Trong bối cảnh tình hình quốc tế biến động không ngừng, các doanh nghiệp, từ lĩnh vực tài chính đến các ngành nghề thiết yếu khác như vận chuyển quốc tế, cần đặc biệt chú trọng lựa chọn đối tác đáng tin cậy. Một đối tác vận chuyển quốc tế uy tín sẽ giúp đảm bảo chuỗi cung ứng ổn định và hiệu quả, giảm thiểu rủi ro từ những thay đổi bất ngờ của thị trường. COEx luôn sẵn sàng là cầu nối vững chắc, mang đến giải pháp vận chuyển tối ưu giữa Việt Nam và các thị trường trọng điểm như Hàn Quốc, Mỹ, Úc, Canada, EU, giúp doanh nghiệp an tâm phát triển trong mọi tình huống.