Quốc hội thảo luận chính sách giảm thuế xăng, dầu trước biến động năng lượng toàn cầu

Trong bối cảnh thị trường năng lượng thế giới liên tục trải qua những biến động phức tạp do tình hình quốc tế, Quốc hội Việt Nam đã tổ chức phiên thảo luận quan trọng về dự thảo Nghị quyết liên quan đến các chính sách thuế đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay. Đề xuất trọng tâm là việc cắt giảm đáng kể các loại thuế bảo vệ môi trường, giá trị gia tăng (VAT) và thuế tiêu thụ đặc biệt, nhằm mục tiêu ổn định thị trường nội địa, hỗ trợ kịp thời cho người dân và doanh nghiệp.

Đây là một động thái chiến lược nhằm ứng phó với những thách thức từ bên ngoài, đặc biệt là ảnh hưởng từ các xung đột địa chính trị tại các khu vực sản xuất và cung ứng năng lượng chủ chốt, vốn đang gây ra áp lực lớn lên chi phí sinh hoạt và sản xuất kinh doanh.

Diễn biến chính của đề xuất chính sách

Chiều ngày 10/4/2026, Quốc hội đã tập trung thảo luận về dự thảo Nghị quyết quan trọng, tập trung vào ba loại thuế chính ảnh hưởng trực tiếp đến giá thành xăng, dầu và nhiên liệu bay. Đây là các sắc thuế có vai trò điều tiết vĩ mô đối với nền kinh tế, đồng thời tác động trực tiếp đến chi phí của mọi hoạt động từ vận tải, sản xuất đến tiêu dùng hàng ngày.

Theo tờ trình từ Chính phủ, đề xuất bao gồm nhiều điểm đáng chú ý, thể hiện rõ nỗ lực giảm gánh nặng cho các thành phần kinh tế. Cụ thể, thuế bảo vệ môi trường đối với các sản phẩm như xăng (trừ ethanol), dầu diesel, nhiên liệu bay, dầu hỏa và dầu mazut được đề xuất giảm về mức 0 đồng. Thuế bảo vệ môi trường là một sắc thuế gián thu, đánh vào hàng hóa, dịch vụ mà khi sử dụng gây tác động xấu đến môi trường. Việc giảm loại thuế này sẽ trực tiếp làm giảm giá thành nhập khẩu và bán lẻ các mặt hàng năng lượng, từ đó hỗ trợ giảm chi phí đầu vào cho sản xuất và vận tải.

Bên cạnh đó, dự thảo Nghị quyết cũng đưa ra quy định rằng xăng, dầu diesel và nhiên liệu bay sẽ thuộc đối tượng không phải kê khai, tính nộp thuế giá trị gia tăng (VAT). Tuy nhiên, một điểm quan trọng được giữ nguyên là các đối tượng này vẫn sẽ được khấu trừ thuế giá trị gia tăng đầu vào. Thuế VAT là loại thuế gián thu đánh vào giá trị tăng thêm của hàng hóa, dịch vụ phát sinh trong quá trình từ sản xuất, lưu thông đến tiêu dùng. Quyết định này giúp các doanh nghiệp, đặc biệt là các đơn vị vận tải và sản xuất, có thể tối ưu hóa chi phí mà không làm gián đoạn chuỗi cung ứng hay phát sinh gánh nặng tài chính không đáng có trong quá trình giao dịch.

Một điểm nhấn khác của đề xuất là thuế suất thuế tiêu thụ đặc biệt đối với xăng các loại cũng được kiến nghị áp dụng mức 0%. Thuế tiêu thụ đặc biệt là loại thuế đánh vào một số hàng hóa, dịch vụ nhất định mang tính chất xa xỉ hoặc cần hạn chế tiêu dùng, hoặc có mục đích điều tiết vĩ mô. Việc giảm thuế tiêu thụ đặc biệt về 0% cho thấy sự ưu tiên cao độ trong việc giảm giá xăng, một mặt hàng thiết yếu, nhằm hỗ trợ kinh tế trong thời điểm khó khăn.

Các đề xuất này được đưa ra dựa trên phân tích sâu rộng về tình hình thị trường năng lượng toàn cầu, vốn đang chịu ảnh hưởng nặng nề từ các yếu tố địa chính trị, đặc biệt là xung đột tại khu vực Trung Đông. Sự biến động này đã tác động mạnh mẽ đến giá dầu thô thế giới, kéo theo sự tăng vọt của giá xăng dầu thành phẩm trên thị trường quốc tế và gây áp lực không nhỏ lên giá xăng dầu trong nước. Chính phủ kỳ vọng các chính sách thuế này sẽ là công cụ hữu hiệu để ổn định kinh tế vĩ mô, đồng thời đảm bảo an sinh xã hội.

Phản ứng và kiến nghị từ các bên

Trong phiên thảo luận tại Quốc hội, đề xuất của Chính phủ đã nhận được sự đồng tình và ủng hộ rộng rãi từ đa số đại biểu. Các đại biểu đều đánh giá cao sự cần thiết và tính kịp thời của chính sách này trong bối cảnh nền kinh tế đang đối mặt với nhiều thách thức từ bên ngoài.

Nhiều ý kiến nhấn mạnh rằng việc giảm thuế đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay là một biện pháp thiết thực để trực tiếp hỗ trợ cho cả doanh nghiệp và người dân. Đối với doanh nghiệp, chi phí năng lượng chiếm một phần đáng kể trong cơ cấu giá thành sản phẩm và dịch vụ, đặc biệt là trong các ngành vận tải, logistics, sản xuất và nông nghiệp. Việc giảm thuế sẽ giúp giảm chi phí đầu vào, từ đó giảm áp lực tăng giá sản phẩm, duy trì năng lực cạnh tranh và ổn định hoạt động sản xuất kinh doanh.

Đối với người dân, giá xăng dầu giảm sẽ trực tiếp làm giảm chi phí sinh hoạt hàng ngày, từ đi lại, vận chuyển hàng hóa thiết yếu đến các dịch vụ tiêu dùng khác. Điều này góp phần kiềm chế lạm phát, ổn định giá cả thị trường, và bảo vệ sức mua của người dân trong bối cảnh tình hình kinh tế còn nhiều bất ổn.

Đáng chú ý, PGS. TS Trần Hoàng Ngân, một trong các đại biểu tham gia thảo luận, đã bày tỏ sự đồng tình với tờ trình của Chính phủ cũng như báo cáo thẩm tra của Ủy ban Kinh tế tài chính. Tuy nhiên, ông cũng kiến nghị cần cân nhắc kéo dài thời hạn áp dụng nghị quyết. Cụ thể, PGS. TS Trần Hoàng Ngân đề xuất thời hạn áp dụng có thể kéo dài đến hết năm nay hoặc ít nhất là tới ngày 30/9. Kiến nghị này phản ánh sự quan ngại về khả năng thị trường năng lượng toàn cầu sẽ tiếp tục biến động khó lường trong thời gian tới, và một chính sách hỗ trợ dài hơi hơn sẽ mang lại sự ổn định và dự đoán tốt hơn cho doanh nghiệp và người dân trong việc lập kế hoạch dài hạn.

Những phản ứng tích cực và các kiến nghị mang tính xây dựng từ các đại biểu cho thấy sự đồng thuận cao trong hệ thống chính trị về việc ưu tiên ổn định kinh tế vĩ mô và hỗ trợ các đối tượng chịu tác động trực tiếp từ biến động giá năng lượng.

Phân tích tác động của chính sách

Quyết định giảm thuế đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay, nếu được thông qua, sẽ mang lại những tác động sâu rộng và đa chiều đối với nền kinh tế và đời sống xã hội. Phân tích tác động cần đặt trong bối cảnh tình hình quốc tế hiện tại, nơi các yếu tố địa chính trị đang là động lực chính của thị trường năng lượng.

Ổn định giá cả và kiềm chế lạm phát

Tác động rõ rệt nhất là khả năng ổn định giá cả thị trường và kiềm chế lạm phát. Xăng dầu là mặt hàng đầu vào thiết yếu của hầu hết các ngành kinh tế. Khi giá xăng dầu giảm do cắt giảm thuế, chi phí vận chuyển hàng hóa sẽ giảm, kéo theo giảm giá thành sản phẩm ở nhiều lĩnh vực khác nhau, từ nông nghiệp, công nghiệp đến dịch vụ. Điều này trực tiếp làm giảm áp lực lạm phát, giúp người dân duy trì sức mua và ổn định chi tiêu. Trong bối cảnh phân tích quốc tế cho thấy rủi ro lạm phát gia tăng trên toàn cầu, động thái này có ý nghĩa quan trọng trong việc bảo vệ nền kinh tế nội địa.

Hỗ trợ doanh nghiệp và thúc đẩy tăng trưởng

Đối với cộng đồng doanh nghiệp, đặc biệt là các doanh nghiệp vận tải, sản xuất, và xuất nhập khẩu, việc giảm thuế sẽ giúp tiết kiệm đáng kể chi phí hoạt động. Ví dụ, các công ty vận chuyển quốc tế như COEx thường xuyên đối mặt với biến động giá nhiên liệu, ảnh hưởng trực tiếp đến giá cước và lợi nhuận. Khi chi phí này được giảm, doanh nghiệp có thể có thêm nguồn lực để tái đầu tư, mở rộng sản xuất, hoặc giảm giá bán, từ đó thúc đẩy tăng trưởng kinh tế. Chính sách này tạo điều kiện thuận lợi hơn cho hoạt động kinh doanh, cải thiện môi trường đầu tư và tăng cường năng lực cạnh tranh của doanh nghiệp Việt Nam trên thị trường quốc tế.

Đảm bảo an sinh xã hội và giảm gánh nặng cho người dân

Chính sách giảm thuế cũng thể hiện sự quan tâm của Chính phủ trong việc đảm bảo an sinh xã hội. Giá xăng dầu tác động trực tiếp đến chi phí đi lại và sinh hoạt của mỗi gia đình. Việc giảm giá giúp giảm bớt gánh nặng tài chính cho người dân, đặc biệt là những đối tượng có thu nhập thấp và trung bình. Điều này không chỉ cải thiện chất lượng cuộc sống mà còn góp phần duy trì sự ổn định xã hội.

Thách thức từ biến động thị trường năng lượng toàn cầu

Tuy nhiên, tác động của chính sách này cũng cần được nhìn nhận trong bối cảnh đầy thách thức của thị trường năng lượng toàn cầu. Tình hình quốc tế, với các xung đột địa chính trị tại Trung Đông, luôn tiềm ẩn rủi ro đẩy giá dầu lên cao. Mặc dù các chính sách thuế nội địa có thể giảm nhẹ tác động, nhưng Việt Nam vẫn là quốc gia nhập khẩu ròng dầu thô và sản phẩm dầu, nên vẫn chịu ảnh hưởng lớn từ diễn biến giá thế giới. Sự kiến nghị kéo dài thời hạn áp dụng nghị quyết của PGS. TS Trần Hoàng Ngân chính là sự phản ánh của nhận thức này, cho thấy sự cần thiết của một tầm nhìn dài hạn và linh hoạt trong chính sách để đối phó với những bất ổn kéo dài.

Trong dài hạn, để chủ động hơn trước biến động của thị trường năng lượng, Việt Nam có thể tiếp tục xem xét các giải pháp đồng bộ khác như đa dạng hóa nguồn cung, khuyến khích sử dụng năng lượng tái tạo, và nâng cao hiệu quả sử dụng năng lượng.

Kết luận

Đề xuất giảm thuế đối với xăng, dầu và nhiên liệu bay, đang được Quốc hội thảo luận, là một phản ứng kịp thời và cần thiết của Việt Nam trước những biến động khó lường của thị trường năng lượng toàn cầu, vốn chịu tác động mạnh mẽ từ tình hình quốc tế, đặc biệt là xung đột tại Trung Đông. Chính sách này không chỉ nhằm mục tiêu ổn định giá cả, kiềm chế lạm phát mà còn hướng đến hỗ trợ trực tiếp cho doanh nghiệp và người dân, duy trì đà tăng trưởng kinh tế và đảm bảo an sinh xã hội. Dù vẫn còn những thách thức từ bối cảnh toàn cầu, sự đồng thuận và các kiến nghị mang tính xây dựng trong quá trình thảo luận cho thấy quyết tâm của Việt Nam trong việc chủ động ứng phó với diễn biến mới nhất.

Trong bối cảnh tình hình quốc tế biến động không ngừng, việc đảm bảo chuỗi cung ứng ổn định và hiệu quả là yếu tố then chốt cho mọi doanh nghiệp. COEx, với kinh nghiệm vận chuyển quốc tế Việt Nam ↔ Hàn Quốc, Mỹ, Úc, Canada, và EU, luôn nỗ lực cung cấp các giải pháp vận chuyển tối ưu, giúp doanh nghiệp vượt qua mọi thách thức và vững vàng phát triển.